DAMIEN HIRST - NEW RELIGION #2

Μακεδονικό μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Θεσσαλονίκη:

Στην είσοδο σε υποδέχεται ένα γλυπτό του Ζογγολόπουλου με ομπρέλες και νερό.Ο Damien Hirst είναι πολύ μεγάλος καλλιτέχνης,  μου αρέσει πολύ : μια αίθουσα του μουσείου λευκή που θύμιζε καθολική εκκλησία με το βωμό και την αγία τράπεζα, το άγιο πνεύμα φωτογραφία λευκού περιστεριού.

Ο Χριστός φωτογραφίες πτώματος με τα σημάδια στα χέρια στο πλευρό στο μέτωπο τα αίματα -σημάδια από το ακάνθινο στεφάνι. Η πιο θρησκευτική εικόνα που έχω δει . Σε κάνει να σκεφτείς την ανθρώπινη φύση του χριστού και να πονέσεις για το θείο δράμα και συχρόνως είναι η πιο εριστική, βέβηλη, εικονοκλαστική, αιρετική, ανατρεπτική προσέγγιση.

 Υπήρχε σχεδιαγραμματικός πίνακας με τίτλο the holy trinity, 33,3% άγιο πνεύμα, 33.3% υιός και 33,3 % πατήρ. 

Οι 12 απόστολοι είναι ένα χάπι ο καθένας. Οι τοιχογραφίες - αγιογραφίες με τα θρησκευτικά θέματα έχουν αντικατασταθεί με έναν πίνακα όπου εικονίζονται χάπια όλων των ειδών. Τα χάπια έχουν περίεργα ονόματα. Η ψυχή είναι μία πεταλούδα. Η παραμονή σε αυτό το λευκό μεταμοντέρνο παρεκκλήσι σε γεμίζει ενθουσιασμό για την ιδιοφυία του καλλιτέχνη και συγχρόνως τέτοια θανατίλα που θα σε έκανε να φύγεις τρέχοντας.

Μετά είδα κι άλλα έργα από τη συλλογή του Αλέξανδρου Ιόλα . Πολύ σημαντικά και ενδιαφέροντα . Πολύ μου άρεσαν τα έργα του ΤΑΚΗ: Υπήρχαν ξύλινα ηχεία -πίνακες με μια χορδή κιθάρας και μία σιδερένια βελόνα που ακομπούσε στην χορδή και παραγόνταν ήχος. Υπήρχε ένα τεράστιο έλασμα και ένα πηνίο από πίσω του . Όταν χτύπαγες το έλασμα ακουγόνταν ήχος. Ο καλλιτέχνης το έχει ονομάσει γκονγκ. Υπήρχε ένα έργο του Λαζόγκα η Νίκη της Σαμοθράκης: ένα βάθρο με κάτι φτερά μαδημένα λευκά πουλιού, ένας αφαιρετικός πίνακας με το αδρό σχέδιο μιας νίκης φευγαλέας και από το ταβάνι επικρέμεται ένα ακατέργαστο κομμάτι πέτρας από έναν σιδερένιο ιμάντα.

Υπήρχαν κι άλλα έργα πολύ έξυπνα κι ένα χαζό όπου λεγόταν "τρεις κι ο κούκος" αποτελούμενο από ένα ξυπνητήρι με την ώρα σταματημένη τρεις και ένα μαγνητόφωνο με ηχογραφημένη κασέτα που αναπαρήγαγε τον ήχο ενός ρολογιού κούκου.

Tο απόλυτο φουτουριστικό έκθεμα, ένα αυτοκίνητο μάρκας VOLVO σπορ σε χρώμα μαύρο με πορτοκαλί και ασημί σχέδια . Το αυτοκίνητο ήταν μόνο του σε μια αίθουσα που θύμιζε έκθεση αυτοκινήτου. Επίσης έκθεση με τίτλο ORLANDO μιας νεαρής καλλιτέχνιδος Ράνιας Εμμανουηλίδου με πολύ καλά έργα που έβγαζαν κάτι το ανεπεξέργαστο και ωμό κατευθείαν από το ασυνείδητο.

Μου έκανε εντύπωση η υψηλής ποιότητας αισθητική των έργων. Πρόκειται για ένα πολύ αξιόλογο και σημαντικό μουσείο. 

DAMIEN HIRST - NEW RELIGION

Δελτίο Τύπου

Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Θεσσαλονίκη

Διάρκεια: 8 Απριλίου - 31 Ιουλίου 2011



Το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης παρουσιάζει την ατομική έκθεση του Damien Hirst με τίτλο "New Religion", σε επιμέλεια της Αρτέμιδος Ποταμιάνου. Η έκθεση αποτελεί συνδιοργάνωση με το British Council και την Paul Stolper Gallery (Λονδίνο).

Η έκθεση "New Religion" αποτελεί την πρώτη ατομική παρουσίαση του Damien Hirst στην Ελλάδα προσφέροντας στο ευρύ κοινό τη δυνατότητα να έρθει σε επαφή με το έργο του γνωστότερου μέλους των Young British Artists που κυριάρχησε στη Βρετανική και την παγκόσμια εικαστική σκηνή τη δεκαετία του '90.

Ο Damien Hirst αποτελεί μοναδικό παράδειγμα εικαστικού, η καλλιτεχνική πορεία του οποίου καθίσταται ταυτόχρονα "φαινόμενο" προσωπικής επιτυχίας αλλά και χαρακτηριστικό μιας ολόκληρης εποχής. Η έκθεσή του με τίτλο "New Religion" παρέχει μια χαρακτηριστική και συνάμα ολοκληρωμένη εικόνα της εικαστικής πρακτικής του καλλιτέχνη, του τρόπου δουλειάς του αλλά και της θεματολογίας του έργου του.

Από τα πρώτα χαρακτηριστικά έργα του, όπως το "A Thousand Years", 1990 (τη γυάλινη προθήκη όπου ένα κομμένο κεφάλι αγελάδας καλύπτεται από μύγες και σκουλήκια), και το μνημειώδες "The Physical Impossibility of Death in the Mind of Someone Living", 1991 (τη βιτρίνα με τον καρχαρία στη φορλμαδλεΰδη), ως τα πιο πρόσφατα έργα του, όπως το "For The Love of God", 2007 (το ανθρώπινο κρανία καλυμμένο με διαμάντια), αδιαπραγμάτευτες σταθερές στη δουλειά του Hirst παραμένουν ο θάνατος, η ευθραυστότητα της ύπαρξης, το νόημα της ζωής και σε ό,τι αυτό μπορεί να αφορά - όλα αυτά ανάγονται σε πρωταγωνιστές σε ένα θέαμα που με συνέπεια σοκάρει και προκαλεί.

Χαρακτηριστική της δουλειάς του Hirst είναι η καθαρότητα των εικόνων του και η αμεσότητα του μηνύματός του. Απόλυτα απενοχοποιημένος, χρησιμοποιεί αλλά και χειρίζεται τους μηχανισμούς δημιουργίας και καταξίωσης της σύγχρονης τέχνης ρισκάροντας αλλά και τολμώντας.

Κατά τον Hirst "Υπάρχουν τέσσερα σημαντικά πράγματα στη ζωή: η θρησκεία, ο έρωτας, η τέχνη και η επιστήμη. Στη καλύτερη των περιπτώσεων, λειτουργούν ως εργαλεία που σε βοηθούν να βρεις ένα μονοπάτι μέσα στο σκοτάδι. Κανένα από αυτά δεν λειτουργεί τόσο καλά, αλλά βοηθούν. Από αυτά, η επιστήμη φαίνεται να είναι το σωστό. Όπως η θρησκεία, παρέχει μια μικρή ελπίδα ότι όλα θα πάνε καλά στο τέλος".

Η έκθεση "New Religion" περιλαμβάνει μεταξοτυπίες, γλυπτά, κατασκευές και ζωγραφικά έργα, σε μια συνολική εγκατάσταση που δημιουργεί την αίσθηση παρεκκλησίου. Ένας σταυρός διακοσμημένος με χάπια, που ως άλλες πολύτιμες πέτρες διεκδικούν την αξία τους για την ανθρώπινη ζωή και ευημερία, μια αργυρή καρδιά διάτρητη από ξυράφια και βελόνες τυλιγμένη με συρματόπλεγμα, ένα χάπι που παραπέμπει σε θεία κοινωνία, μια παιδική νεκροκεφαλή, μεταξοτυπίες ("The Stations of the Cross", "The Apostles", "The Wounds of Christ"), ιατρικά διαγράμματα, στοιχειοθετούν μια ανοιχτή λίστα ερωτημάτων που θέτει ο καλλιτέχνης σχετικά με την επιστήμη, το ρόλο της ως νέα θρησκεία, τη θρησκεία, και την τέχνη.

Χρησιμοποιώντας θρησκευτικά κλισέ -εικόνες, τίτλους και συνειρμούς- και μετουσιώνοντάς τα μέσω της τέχνης, μέσα σε ένα περιβάλλον κλινικό και ψυχρό -χαρακτηριστικό της δουλειάς του Hirst- γεφυρώνει το θεωρητικό χάσμα ανάμεσα σε επιστήμη και θρησκεία, επαναδιατυπώνοντας ερωτήματα που αφορούν τον τρόπο που και τα δύο γίνονται αντιληπτά.

Αποστασιοποιημένος από απαντήσεις αλλά και αποποιούμενος την τελική τους αξία και το νόημα, ο Hirst ενεργοποιεί μηχανισμούς σκέψεων και ερωτημάτων που τίθενται πέρα από αυτόν και πατούν πάνω στις πιο βασικές ανασφάλειες και τους θεμέλιους φόβους της ανθρώπινης ύπαρξης.

H έκθεση "New Religion", ολόκληρη ή μέρη αυτής, έχει παρουσιαστεί στο Victoria & Albert Museum (Λονδίνο), στο Palazzo Pesaro Papafava (Βενετία), Rogaland Museum (Stavanger,Νορβηγία) και αλλού.








Damien Hirst - "New Religion"
Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Εγνατία

Θεσσαλονίκη

οι φύλακες στα μουσεία

Όταν μπαίνω σε ένα μουσείο, ή πινακοθήκη ή γκαλερί παρατηρώ τους φύλακες.
 Είναι αναγκασμένοι να είναι πάντα εκεί, ανάμεσα στα εκθέματα που πολύς κόσμος τα κοιτάζει για αριστουργήματα και τα θαυμάζει όμως σε αυτούς που είναι ζωντανά εκθέματα δε ρίχνουν δεύτερη ματιά.
Αυτοί πως νιώθουν άραγε; Μισούν ή αγαπούν την τέχνη;
Κάτι μου λέει ότι θα τη μισούν.
Συνηθισμένοι σε τόσα έργα τέχνης τα έχουν παρατηρήσει ποτέ οι ίδιοι;
Έχουν την παιδεία να αγαπήσουν την τέχνη;
Ανήκουν στο προλεταριάτο;
 Έχουν γνώσεις;
Μπορεί να αδικώ κάποιους από αυτούς. Αυτούς που βλέπω να μην την παλεύουν άλλο. Να είναι στο όριο. Να υποφέρουν από την ορθοστασία και τη βαρεμάρα. Είναι φρικτό να βάλεις έναν άνθρωπο να φυλάει έναν πίνακα. Πινακοφύλακες όπως ανθρωποφύλακες. Φοράνε στολή ή κοστούμι έχουν και κάτι ασύρματους. Ίσως τους αδικώ. Θα ήθελα να μιλήσω με κάποιον από αυτούς να μου πει πώς νιώθει. Κάνουν διαλλείματα; Καπνίζουν; Μιλάνε με συναδέλφους;
Στέκουν σιωπηλοί και περιφέρονται. Ο κόσμος περνάει μπροστά από κάθε έκθεμα, το κοιτάει, το περιεργάζεται, το θαυμάζει και μετά περνάει στο δίπλα. Κάποιοι έρχονται με τα παιδιά τους άλλοι με τους συντρόφους . Κάποιοι είναι σχετικοί άλλοι ανίδεοι, κάποιοι κάνουν εύστοχα σχόλια άλλοι κάνουν ηλίθια σχόλια και μάλιστα τα πιο ηλίθια που μπορείς να ακούσεις. Και οι φύλακες σιωπηλοί να τα υπομένουν όλα αυτά, να υπομένουν καρτερικά εμάς τους "φιλότεχνους".
 Βιώνουν μοναξιά άραγε, υπαρξιακά προβλήματα;
Τι γνώμη έχουν για την τέχνη;
 Όταν τα φώτα σβήνουν και οι αίθουσες κλειδώνουν κι όταν τα έργα μένουν μόνα τους στο σκοτάδι και οι φύλακες ρίχνουν μια τελευταία ματιά, τι σκέφτονται ;
 Αγαπάν αυτά τα αγάλματα; Την Ιπποδάμεια που την αρπάζει ένας κένταυρος; Το σκίτσο του Μοντιλιάνι; Πράγματα καθημερινά οικεία για αυτούς.
Ονειρεύομαι ότι είμαι σε ένα μουσείο. Κάθομαι σε έναν  καναπέ και είμαι μόνη μπροστά σε ένα έκθεμα, έχουν φύγει όλοι, δεν ξέρω αν είναι νύκτα ή μέρα. Έρχεται ο φύλακας, πλησιάζει και μου εξηγεί λεπτομέρειες. Είναι ένας ποταμός γνώσεων, τα ξέρει καλύτερα κι από τον καλύτερο ξεναγό. Μιλάει με ευαισθησία και με γνήσια αγάπη. Είναι ευαίσθητος και βαθιά φιλότεχνος.
Κάποτε ήμουν στο Μυστρά. Μπήκα μέσα σε μια βυζαντινή εκκλησία. Με πλησίασε ο φύλακας. Ο φύλακας ήταν σαλός. Δεν ήξερα αν πρέπει να τον λυπηθώ ή να γελάσω. Στεκόμουν με την αμηχανία ενός "ανώτερου" μπροστά σε κάποιον που τον αδίκησε η φύση. Αυτός με πλησίασε και άρχισε να μου λέει λεπτομέρειες για τις αγιογραφίες και την ιστορία τους. Είχα μείνει άναυδη. Συγκινήθηκα. Ένας χαζός, καθυστερημένος φύλακας.

Αιτία θανάτου: Ευθανασία

 "Mια µαζική εξόντωση των ψυχικά ασθενών  την εποχή του ναζισµού"

Ο κλάδος Τέχνη και Ψυχιατρική της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας, σε συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη, φέρνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα τη συλλογή Prinzhorn από την Ψυχιατρική Κλινική του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης.

Ο Hans Prinzhorn (1886-1933), ιατρός και ιστορικός τέχνης παράλληλα, υπήρξε πρωτοπόρος στην ανάδειξη της παραγκωνισµένης «τρελής» τέχνης, ενώ η αναγνώρισή της στον 20ό αιώνα διευρύνθηκε µε την Art Brut (Αγρια Τέχνη) κι άλλα ρεύµατα.
Με την άνοδο του εθνικοσοσιαλισµού, ο Πρίντσχορν διώχτηκε από τη θέση του, αλλά ευτυχώς είχε συνεχιστές και η οµώνυµη συλλογή, που συνεχώς εµπλουτίζεται, στεγάζεται σε µουσείο εντός της Ψυχιατρικής Κλινικής της Χαϊδελβέργης.

Η έκθεση υπενθυµίζει κάποια ολέθρια ιστορικά γεγονότα του 20ού αιώνα, όπως το πρόγραµµα ευθανασίας των ναζί εναντίον των ψυχικά ασθενών. Οι θάλαµοι αερίων χρησιµοποιήθηκαν πριν ακόµα από το Ολοκαύτωµα στα ψυχιατρικά άσυλα.

Περίπου 70.000 ψυχικά ασθενείς δολοφονήθηκαν στους θαλάμους αερίων των διαφόρων ψυχιατρικών κλινικών σε Αυστρία και Γερμανία. Ειδικά γκρι λεωφορεία μετέφεραν τους ασθενείς σε χώρους που έμοιαζαν με ντους για να τους εξοντώσουν έπειτα με γκάζι. Ο θάνατός τους όπως περιγράφουν αυτόπτες μάρτυρες ήταν επώδυνος, βασανιστικός και αργός ενώ οι ειδικοί υπάλληλοι που περισυνέλλεγαν τα πτώματα ήταν μονίμως μεθυσμένοι για να αντέχουν το μακάβριο έργο τους.Σημάδευαν όσα πτώματα είχαν χρυσά δόντια για να τους αφαιρεθούν έπειτα. Σε ειδικά κρεματόρια έκαιγαν τα πτώματα και έστελναν τη στάχτη στους συγγενείς με κάποια δικαιολογία ότι ο θάνατος ήταν φυσικός. Επίσης θανατώθηκαν 15.000 ανάπηρα παιδιά.

Τα έργα αυτά αποτελούν τόπο συνάντησης τόσο για την ιστορία, την τέχνη και την ψυχιατρική όσο και για την καταστροφική δύναμη της κοινωνίας, η οποία σε συνθήκες πολιτικής εκτροπής ανοίγει νέους Καιάδες για τα αδύναμα μέλη της.